بایگانی مقالات

  • اخلاق و تزکیۀ نفس (بخش دوم)

  • (بخش دوّم)

    قبل از پرداختن به تعریف «علم» اخلاق، لازم است ابتدا تعریف لغوی و اصطلاحی «واژۀ» اخلاق را بدانیم.

    مطلب اول: تعریف لغوی «واژۀ» اخلاق

    در کتاب تاج العروس آمده است که واژه اخلاق، جمع خُلُق و خُلْق است به معنای سرشت، خوی، خصلت و امثال آن؛ که در معنای صورت درونی و باطنی آدمی به کار می رود که با بصیرت درک می شود؛ در مقابل خَلق که به صورت ظاهری انسان گفته می شود که با چشم ظاهری قابل رؤیت است.

    مطلب دوم: تعریف اصطلاحی «واژۀ» اخلاق

    ابن مسکویه در کتاب «تهذیب الاخلاق» آورده است که اخلاق عبارت است از «صفات نفسانی راسخ و پایداری که موجب می شوند افعالی متناسب با آن صفات، به سهولت و بدون نیاز به تأمّل از آدمی صادر شود».

    مطلب سوم: تعریف «علم» اخلاق

    بعد از روشن شدن معنای لغوی و اصطلاحی واژۀ اخلاق، نوبت می رسد به تعریف خود علم اخلاق. علامه طباطبایی در تعریف علم اخلاق چنین می فرمایند: «علم اخلاق فنّی است که در آن از ملکات انسانیّه ای که متعلق به قوای نباتی و حیوانی و انسانی است، بحث می کند تا فضائل این ملکات را از رذائل آن شناسایی و تمییز دهد» (المیزان، ج ۱، ص ۳۷۰)، تا در نتیجه انسان با متصّف شدن به این فضائل، به سعادت ابدی نائل گردد.

    مراد از واژه فنّ که در تعریف فوق وارد شده، «علم» می باشد، همان گونه که واژۀ «ملکه»، تعبیر دیگری از صفات راسخه در انسان است. به صفاتی که در نفس انسان رسوخ یافته اند، ملکه گفته می شود، و از صفاتی که در نفس انسان رسوخ نیافته اند، به «حال» تعبیر می شود.

    آیت الله سید کمال حیدری، مقدمه فی علم الأخلاق، ص ۳۳ – ۶۳.

    • تاریخ : ۱۳۹۶/۰۲/۲۴
    • تعداد مشاهده : 18

  • ویدیوهای ویژه

  • درباره موسسه

    موسسه فکری فرهنگی امام جواد (علیه السلام) افتخار مدیریت پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله العظمی سید کمال حیدری (حفظه الله) را بر عهده دارد. این موسسه علاوه بر مدیریت پایگاه اطلاع رسانی، وظیفه حفظ و نشر تمام آثار معظم له، اعم از نوشتاری، شنیداری و دیداری را برعهده دارد. در این رابطه نیروهای متعددی مشغول به فعالیت بوده ...

    اطلاعات تماس

    •  خیابان سمیه ـ کوچه 12 ـ پلاک 359 
    •  00982537834289 - 00982537740180 
    •  8 – 14 به وقت تهران