تألیفات

علم امام

علم امام
تاریخ :

۱۳۹۶/۰۷/۰۲

عنوان :

تألیفات

نویسنده :

حضرت آیت الله العظمی سید کمال حیدری (دام ظله)

ناشر :

موسسه فرهنگی امام جواد (علیه السلام)

تعداد مشاهده :

59

جلد :

1

معرفی کتاب «علم الامام؛ بحوث فی حقیقه ومراتب علم الأئمه المعصومین (ع)»

موضوع اصلی این اثر، «علم» پیامبر اکرم (ص) و اهل بیت (ع) و مسائل پیرامون آن بر اساس آیات و روایات است.

در ادامه دورنمایی از مباحث این کتاب به طور مختصر ترسیم می شود. کتاب «علم الإمام» در ده فصل به شرح ذیل سامان یافته است.

فصل اول

این فصل متضمّن بیان دامنه و حدود علم امام از طریق حدیث ثقلین می باشد. مؤلف محترم ابتدا با پاسخ دادن به مهم ترین شبهاتِ وارد شده بر این حدیث به اثبات تواتر آن بین فریقین پرداخته و در ادامه بعد از مرحلۀ اثبات تواتر آن با توجه به متن حدیث، الفاظ آن را مورد بحث قرار می دهد.

فصل دوم

در این فصل به بحث و تحقیق پیرامون شواهدی دالّ بر اعلم بودن پیامبر اعظم (ص) و اهل بیت گران قدر ایشان (ع) از همه انبیا و مرسلین (ع) پرداخته می شود. شایان ذکر است که عمدۀ این شواهد، قرآنی می باشند. در فصل دوّم اعلمیت اهل بیت (ع) بر جمیع انبیاء و مرسلین از سه طریق اثبات می شود:
طریق اول: علم اهل بیت (ع) به قرآن
طریق دوم: همانندی علم اهل بیت (ع) با علم پیامبر اعظم (ص)
طریق سوم: مضمون حدیث ثقلین

فصل سوم

نویسنده، این فصل را به بیان حقیقت علم امام و ماهیت آن و اینکه علم امام از سنخ علوم حصولیِ به دست آمده از الفاظ و مفاهیم نیست بلکه از سنخ علم حضوری شهودی می باشد، اختصاص داده است.

فصل چهارم

در این فصل به بیان عوامل تحقق علم امام پرداخته می شود. آیت الله حیدری در ابتدای این فصل، با استناد به نظرات برخی از علمای مشهور، مقدمه ای را دربارۀ کیفیّت حصول علم برای انسان از دو راه اکتسابی و لدنی بیان می کنند. در ادامه اقسام و مراتب علم لدنی مورد بحث قرار می گیرد. در نتیجه ثابت می شود که علم اهل بیت (ع) علم لدنّیِ الهی است که به واسطۀ روح القدس از طرق متعددی همچون سخن گفتن ملائکه با آنها، الهام و القاء در قلوب حاصل می شود.

فصل پنجم

موضوع اصلی این فصل علم اهل بیت (ع) به غیب می باشد. استاد حیدری در این باره، هم شواهد دالّ بر منحصر بودن علم غیب به خداوند متعال را ذکر نموده و هم شواهدی را که بیانگر عدم انحصار علم غیب به خدا است را مطرح نموده اند. ایشان نهایتاً به دو طریق علم غیب را برای اهل بیت (ع) اثبات می کنند.

یادآوری: آیت الله حیدری در آخر این فصل به مهم ترین و شایع ترین شبهات مطروحه راجع به علم غیب اهل بیت با ذکر شواهدِ قطعی قرآنی و روائی (ع)، پاسخ می دهند.

 

فصل ششم

این فصل موضوع حقیقت و کیفیّت افزایش علم اهل بیت (ع) را مورد بررسی قرار می دهد. نویسنده به بیان اقسام علوم اهل بیت (ع) می پردازد و در نتیجه اثبات می کند که افزایش علم اهل بیت (ع) مختصّ علومی است که در آنها قضای حتمی واقع نشده است.

گفتنی است استاد در این فصل، حقیقت بداء و چونگی صورت گرفتن آن در مکتب اهل بیت (ع) را به صورت مفصّل تبیین نموده اند.

فصل هفتم

از مهم ترین مسائل مربوط به علم امام، شمول دایرۀ علم امام به تأویل قرآن کریم است؛ به همین خاطر این فصل به همین موضوع اختصاص داده شده است. آیت الله حیدری با ارائۀ چهار دلیل به شرح ذیل، علم اهل بیت (ع) به تأویل قرآن را به اثبات رسانده است.

دلیل اول: آیۀ (وَمَا یَعْلَمُ تَأْوِیلَهُ إِلاَّ اللّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ)؛ آل عمران، ۷.

دلیل دوم: اهل بیت (ع) به آنچه در ام الکتاب است علم دارند

دلیل سوم: روایات خاصه

دلیل چهارم: حدیث ثقلین

فصل هشتم

از دیگر بحث های مرتبط با موضوع علم امام، مسألۀ فعلی یا شأنی بودن علم اهل بیت (ع) است؛ به این معنی که آیا علم آنها بالفعل نزد آنها حاضر است یا به نحوی است که اگر از آنها در مورد چیزی سوال شود و خواستند از آن با خبر شوند، خداوند آنها را آگاه می سازد؟
در این فصل ضمن طرح سه بحث محوری به شرح ذیل، به بالفعل بودن علم اهل بیت (ع) استدلال می شود:

بحث اول: استدلال بر اینکه علم اهل بیت (ع) بالفعل است

بحث دوم: مناقشه در روایات و شواهد دالّ بر بالقوّه بودن علم اهل بیت (ع)

بحث سوم: حلّ تنافی و تعارض بین روایات

فصل نهم

یکی از موضوعات مهمی که مجموعۀ فراوانی از روایات بدان اشاره دارند، توصیف احادیث اهل بیت (ع) به سخن دشوار و مشکل (صعبٌ مستصعبٌ) است که کسی جزء فرشتۀ مقرب، پیامبر مرسل و انسان مؤمنی که خدا قلبش را به ایمان امتحان نموده، توان تحمّل آن را ندارد.

در همین راستا علامه حیدری در فصل نهم، ضمن بیان معارفی که اهل بیت (ع) بدانها دست یافته اند، این حقیقت را بیان نموده و آن را اثبات نموده اند.

فصل دهم

این فصل مشتمل بر بیان حقیقت غلوّ و اقسام آن می باشد. محور سخن در فصل دهم تبیین این مطلب مهم است که کلیۀ معارف، فضائل و کراماتی که اهل بیت (ع) بدان ها دست یافته اند همچون علم غیب، ولایت تکوینی و گشودن دست تصرف در امور عالم به اذن الله، وساطت فیض و غیره …، از دایرۀ غلو خارج می باشند.

لازم به ذکر است که علامه حیدری کتاب مستقلی در باب بیان حقیقت غلو و اقسام آن تألیف نموده اند که علاقه مندان می توانند بدان رجوع کنند.

در پایان باید گفت به نظر می رسد این اثر یکی از جامع ترین و استدلالی ترین کتاب ها در موضوع علم اهل بیت (ع) و ابعاد گوناگون آن می باشد که مطالعۀ آن برای محققان مباحث امام شناسی می تواند مفید واقع گردد.



  • مشاهده
  • دانلود

    درباره موسسه

    موسسه فکری فرهنگی امام جواد (علیه السلام) افتخار مدیریت پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله العظمی سید کمال حیدری (حفظه الله) را بر عهده دارد. این موسسه علاوه بر مدیریت پایگاه اطلاع رسانی، وظیفه حفظ و نشر تمام آثار معظم له، اعم از نوشتاری، شنیداری و دیداری را برعهده دارد. در این رابطه نیروهای متعددی مشغول به فعالیت بوده ...

    اطلاعات تماس

    •  خیابان سمیه ـ کوچه 12 ـ پلاک 359 
    •  00982537834289 - 00982537740180 
    •  08:00 – 14:00 به وقت تهران